Sturen op doelen geeft ruimte voor ondernemers om de eigen passende maatregelen te nemen waarmee niet de maatregelen worden beoordeeld maar het doel dat wel of niet bereikt wordt. Doelen zijn in dat perspectief emissie naar water, bodem enz. En emissie is zowel chemisch zoals gewasbeschermingsmiddelen als scheikundig zoals stikstof. Doelsturing is sinds enige jaren de route om ruimte te creëren voor beslissingsvrijheid van de boeren en tuinders.
Vrijheid
Voor vrijheid om keuzes te maken in maatregelen is doelsturing een waardevol mechanisme. Het creëert ruimte voor de teler en zorgt er voor dat handhavers zich niet bezighouden met controle van vakmanschap. Helaas worden dit soort kreten vaak te pas en te onpas ingezet om beleidsbeslissingen te verantwoorden. Bijvoorbeeld d.m.v. doelsturing wordt driftreductie verplicht gesteld. Een zeer ongelukkige situatie want in dit voorbeeld wordt zowel driftreductie als middelvoorschrift vastgelegd. En dat is nu net wat doelsturing moet voorkomen.
Doel en middel
In de gesprekken over het convenant gewasbescherming is doelsturing ook een veel voorbijkomende term. Een daarvan is een doel tot vermindering van milieubelasting. Een gerechtvaardigd doel. Echter ook hier wordt het middel om daar te komen nadrukkelijk beschreven. Namelijk een autoriteit gewasbescherming. In eerdere versies is gesproken over een gegevens autoriteit gewasbescherming.
Autoriteit
Zo’n autoriteit is afgekeken uit de veehouderij waar een autoriteit is ingericht om het gebruik van antibiotica te verminderen. Gebruik van antibiotica wordt gemeld aan de autoriteit en door alle gegevens te verzamelen en te analyseren zijn individuele cijfers te vergelijken met de rest. Voor gewasbescherming is de gedachte vergelijkbaar: verzamelen van gebruik van middelen zodat vergelijkingen kunnen worden gemaakt. In Nederland praten we op dit niveau blijkbaar Engels en heet dat benchmarken. De autoriteit wordt als middel ingezet om het doel tot reductie van middelen te komen. Dat is doelsturing én het verplichten tot inzet van middelen.
Autoriteit gewasbescherming past niet bij doelsturing
Major en minor
Als aanpak is vergelijken van cijfers niet verkeerd maar voor de vollegrondsgroentesector voegt een autoriteit niets toe. Immers alle vollegrondsgroentebedrijven kennen een grote mate van certificering. 99% van de bedrijven is Global Gap gecertificeerd en een vergelijkbaar aantal kent een duurzaamheidscertificaat waarvan ‘Planet Proof’ en ‘Beter voor’ het grootste bereik hebben. Certificering is niet eenmalig voldoen aan randvoorwaarden bij de initiele erkenning. Gecertificeerde bedrijven moeten continu actief zijn in verdere stappen van verduurzaming. De certificaten kennen een jaarlijkse audit door onafhankelijk bureaus. De jaarlijkse auditrapportages kennen major en minor aandachtspunten met een actieplan voor het komende jaar. Dit actieplan wordt in de volgende audit beoordeeld.
Verbetering
Dit stramien van certificering: actie, audit, verbetering gaat veel verder dan de eigen interpretatie van de eigen cijfers met platgeslagen verzamelcijfers. Duurzaamheidscertificering leunt op bedrijfsspecifieke verbetering getoetst door onafhankelijke auditeurs met continu actie voor verbetering.
Duurzaamheidscertificering is in de vollegrondsgroentesector algemeen onderdeel van de bedrijfsvoering en gaat veel verder dan het vergelijken van cijfers met onherkenbare gemiddelden. Juist het massale gebruik van duurzaamheidscertificeringen ontslaat de vollegrondsgroentesector van deelname aan een gegevensautoriteit gewasbescherming.
Doelsturing zou ruimte moeten geven voor vrijheid van maatregelen en instrumenten. In geval van emissiereductie heeft de vollegrondsgroentesector zijn middelen en maatregelen al georganiseerd. In een convenant met de sector op basis van doelsturing moeten deze eigen inspanningen leidend zijn. Een verplichte autoriteit als middel past niet bij doelsturing.