Zorgwekkende productiedaling

‘Krimp’: dat is de algehele conclusie na bestudering van de Europese productiecijfers van groente. Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie heeft de productiecijfers van de Europese lidstaten op een rij gezet. Nu zijn statistieken vaak op meerdere wijze te lezen en te interpreteren. Wat verdieping in de cijfers leert evengoed wel veel over de werkelijkheid. De cijfers die Eurostat publiceert zijn productiecijfers. Dus kilogrammen. Dat zegt dus niets over arealen.

Sla en kool

Weliswaar zijn de Europese lidstaten niet in staat om allemaal dezelfde cijfers op te leveren. In de meeste landen wordt sla (lettuce) opgegeven, behalve in Duitsland en Nederland daar zijn de cijfers van de productie van IJsbergsla te zien. Voor kool geldt ook dat veelal kool, (cabbage) wordt opgegeven maar in sommige gevallen bloemkool en broccoli apart wordt geregistreerd. In Portugal en Spanje wordt bloemkool en broccoli als een gezamenlijke productie opgegeven.

“Kwijt, verdwenen, in rook opgegaan”

Sla

Belangrijkste conclusie voor sla is dat er in Europa minder geproduceerd wordt in de periode 2021 – 2025 in vier jaar tijd 5% minder. Wanneer de afzonderlijke jaren worden bestudeerd dan springt 2025 eruit. In de periode 2021 tot 2024 is er gestage krimp en in 2025 is er groei t.o.v. 2024. De conclusie trekken dat dit een trendbreuk is en de productie weer toe gaat nemen, zou statistisch wellicht kloppen maar is niet in lijn met de realiteit. 2025 was een groeizaam jaar. Niet alleen in Nederland maar in heel Europa. De toename van de productie in 2025 is het gevolg van weersomstandigheden die tijdens de groeiperiode toevallig gunstig was voor de groei van de sla. De krimpende trend van 2021 – 2024 van ca 5% per jaar lijkt meer een doorlopende ontwikkeling dan de eenmalige toename in 2025. Nederland en Italië laten een tegengestelde beweging zien met een continue stijging van productie. 

Kool

Ook de Europese koolproductie laat in de periode 2021 – 2025 een krimp ziet met een toename in 2025. De groeiomstandigheden voor kool zijn evenals voor sla gunstig geweest in 2025. De periode 2021 – 2024 laat een continue krimp zien van ca. 5% per jaar. Het Verenigd Koninkrijk is weliswaar geen onderdeel van de EU maar het VK heeft blijkbaar wel cijfers aangeleverd. En die cijfers laten een stevige krimp zien. Vooralsnog gaat het VK niet de krimp van Europa invullen. Alleen Nederland laat productiegroei zien in zowel kool als bloemkool gedurende de gehele periode.

Teeltrisico’s

De cijfers laten de invloed van weersomstandigheden zien maar een diepere blik in de cijfers met wat expertise van de teeltomstandigheden laten een zorgelijk beeld zien van de productie van kool en sla in Europa. Los van af en toe gunstig of ongunstig weer is er in Europa krimp van rond 5% per jaar van de productie van kool en sla. De uitdagingen of bedreigingen die de Europese groenteteler ervaart, dwingt tot keuzes. Keuzes om risico’s uit te bannen dus minder produceren voor een onbetrouwbare vrije markt en minder produceren als de teeltrisico’s te groot zijn. En die teeltrisico’s zijn groot. Te weinig water, te weinig arbeid, te weinig goede grond, onduidelijke wetgeving op gebied van bemesting, slechte perspectieven voor gewasbescherming. Teeltrisico’s overstijgen het ondernemersrisico met als gevolg krimp.

Doorrekening van een krimp van 5% per jaar leert dat over 15 jaar de helft van de productie weg is. Kwijt, verdwenen, in rook opgegaan. En ergens in die periode zal Europa voor kool en sla niet meer zelfvoorzienend zijn. Dan is Europa afhankelijk van productie in Afrika met teeltsystemen waar in Europa 25 jaar geleden afscheid van genomen is. Een schaamtelijke ontwikkeling waar niet genoeg aandacht op kan worden gevestigd. En 15 jaar vanaf 2021 is 10 jaar vanaf nu. Waarschijnlijk zitten we midden in de omslag waarin Europa niet meer zelfvoorzienend is.